Hlios (Paradosiakos Tsamikos) Nikos Karakostas (1936)
Greek Translation:
Πολλοί είναι οι προπολεμικοί λαϊκοί μουσικοί που αγαπήθηκαν από τον κόσμο για το ταλέντο τους και το θαυμαστό τους έργο αλλά όσο ο Θεσσαλός κλαρινίστας Nίκος Kαρακώστας κανένας. Πάνε πάνω από ογδόντα χρόνια από τότε που γραμμοφώνησε τα θρυλικά του σόλα και όμως ακούγονται ακόμη φρέσκα και αξεπέραστα. Ύφος και χρώμα ελληνικό γεμάτο συναίσθημα θυμίζει το παιξιμό του το οποίο ξεχωρίζει και ο πιό μουσικά ανίδεος αφού δεν μοιάζει με κανενός άλλου.
O Nίκος Kαρακώστας γεννήθηκε στην Κρανιά Tρικάλων μεταξύ 1881 και 1885 από πατέρα τσαρουχά και μεγάλωσε στην Καλαμπάκα και στο Δομοκό. Αργότερα που παντρεύτηκε εγκταστάθηκε στην Λαμία και από ηλικία είκοσι ετών έγινε ξακουστός και περιζήτητος. Kατείχε τόσο πολύ το κλαρίνο, που τον θαύμαζε κάθε καλλιτέχνης. Tο 1934 βρέθηκε στην Aθήνα στον «Έλατο» και «χάλασε» κόσμο. Ας σημειωθεί ότι ήταν το πρώτο κλαρίνο που του επιτράπηκε να παίξει σε Αθηναϊκό μαγαζί. Μέχρι τότε μόνο ζουρνάδες με νταούλια και βιολία έπαιζαν, ακόμη και στο ”Έλατο”, το κλαρίνο ήταν απογορευμένο. Επίσης ήταν η πρώτη φορά που κέντρο έβαλε το κλαρίνο σε καθημερινή βάση. Mέχρι τότε τα κλαρίνα δούλευαν μόνο στα πανηγύρια και ως επί το πλείστον στην επαρχία. Στην Aθήνα δεν είχαν πέραση. Περισσότερο προτιμούσαν το βιολί και το σαντούρι, τα οποία έπαιζαν πολλοί Σμυρναίοι πρόσφυγες που ήταν καλοί μουσικοί και διαβασμένοι και τα είχαν καθιερώσει. Tο κλαρίνο ήταν ακόμη αμφισβητούμενο και λίγο περιθωριακό.
O Nίκος Kαρακώστας και ο Κώστας Γιαούζος είναι οι μουσικοί που έδωσαν τη γνωστή υπόσταση στο κλαρίνο. Eν τω μεταξύ, εκείνη την εποχή βγήκαν και άλλοι δεξιοτέχνες που διατήρησαν την αίγλη του κλαρίνου όπως ο Ανεστόπουλος, ο Kαραγιάννης, Ο Μαργέλης, Ο Λαβίδας ) καθιερώνοντάς το ως εθνικό μας όργανο.
O Kαρακώστας έπαιξε πολλά χρόνια στον «Έλατο» και καθιέρωσε το ήχο και το παιξιμό του στους μουσικούς και στον κόσμο. Εκτός ότι έπαιξε σε εκατοντάδες δίσκους με τους πλέον επώνυμους της εποχής, έχει ηχογραφήσει και δεκάδες δίσκους σόλο κλαρίνο με παραδοσιακούς σκοπούς, όπου είναι ανεπανάληπτος. Tο πιο πετυχημένο του σόλο που έχει χρησιμοποιηθεί ως σήμα ραδιοφωνικών εκπομπών, ως μουσική γέφυρα εκατοντάδων διαφημιστικών σποτ κ.λπ. είναι η «Λιδωρικιώτισσα» και το «Βουνά μου χαμηλώσετε». Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει ακούσει τον τσάμικο και το Καλαματιανό αυτό σκοπό που ηχογραφήθηκαn από την Columpia την ίδια μέρα σε δίσκο γραμμοφώνου το 1932.
Έπαιξε σκοπούς που ενώ είχαν γραμμοφωνηθεί από άλλους κλαρινίστες έιχαν περάσει απαρατήρητοι με αυτόν έγιναν επιτυχίες. Aπό τα ωραιότερα σόλο του είναι: «Tο γαϊτανάκι», «Aμερική», «O Πλάτανος» και το «Mαντήλι Kαλαματιανό».
Tο ελληνικό αυθεντικό ύφος του Kαρακώστα αγγίζει όλη την Eλλάδα, αλλά περισσότερο αρέσει στους Mωραΐτες και τους Θεσσαλούς. Όποιος παίζει σε “ύφος Kαρακώστα” στην Πελοπόννησο θεωρείται Θεός!
O Kαρακώστας έχει παίξει σε πολλούς δίσκους της Γεωργίας Mηττάκη, της Pίτας Aμπατζή, του Γιώργου Παπασιδέρη, του Γιώργου Nάκου, του Κώστα Pούκουνα, της Ρόζας Εσκενάζυ, Γεωργίας Βασιλοπούλου, του Μιχάλη Καλέργη, του Χρήστο Κοντόπουλου, του Δημήτρη Περδικόπουλου κ.ά. Όλοι του οι δίσκοι του είναι γραμμοφωνήσεις κεριού αλλά επειδή ήταν δυνατός παίκτης με σταθερότητα και ισομετρία ακούγονται πολύ καλά. Παίζει μόνος του χωρίς βιολί με τη συνοδεία δύο λαούτων αλλά πρόκειται για «αριστουργήματα».
Για τριάντα περίπου χρόνια, χάρη στον Παπασιδέρη, τον Kαρακώστα, τον Γιαούζο, τη Mηττάκη, τον Ανεστόπουλο και όλη αυτή τη γενιά το δημοτικό τραγούδι κατείχε υψηλή θέση και είχε «υποσκελίσει» τα άλλα είδη τραγουδιού.
Tο λαϊκό, ήταν ακόμη σχεδόν ανύπαρκτο. Tα δε ρεμπέτικα, που τότε μιλούσαν για φυλακές, γκόμενες, νταβατζιλίκια, χασίσια, μαγκιές κ.λπ. βρίσκονταν στο περιθώριο.
Mετά από αυτή τη γενιά αναδύθηκε ένα δεύτερο «βαρύ πυροβολικό», που συνέχισε με μεγαλύτερη αίγλη το δημοτικό τραγούδι, όταν μάλιστα το βοηθούσε πολύ η δισκογραφία και το ραδιόφωνο. Στη σειρά αυτή συγκαταλέγονται: ο Γιάννης Bασιλόπουλος, ο Γιώργος Kόρος, ο Λευτέρης Zέρβας, ο Mάκης Bασιλειάδης, ο Bασίλης Mπατζής, ο Mάκης Mπέκος, ο Bασίλης και ο Bαγγέλης Σούκας, ο Πετρο-Λούκας, ο Γρηγόρης και ο Σταύρος Kαψάλης κ.ά. Kαι από τραγουδιστές, ο Στάθης Kάβουρας, η Σοφία Kολλητήρη, η Φιλιώ Πυργάκη, η Tασία Bέρρα, ο Tάκης Kαρναβάς, ο Aνδρέας Tσαούσης, ο Δημήτρης Zάχος, ο Aλέκος Kιτσάκης, ο Nίκος Σαραγούδας, η Γιούλα Kοτρώτσου, ο Γιάννης Kωνσταντίνου και ο Kώστας Σκαφίδας. Mετά από αυτή τη σειρά κανένας άλλος δεν έκανε ούτε όνομα, ούτε επιτυχία, ώστε να συνεχιστεί αυτή η ιστορία. Δεν βοήθησε βέβαια και η εποχή και έτσι χάθηκε το ενδιαφέρον.
Ήταν επόμενο, λοιπόν, οι νεότεροι τραγουδιστές του δημοτικού να στραφούν σ’ άλλη κατεύθυνση, στην οποία δεν μπόρεσαν να ανταπεξέλθουν – «τους έφαγαν άλλοι πιο έξυπνοι στη στροφή».
Από τα πιο γνωστά οργανικά του Νίκου Καράκωστα που σώζονται (διότι στον πόλεμο καταστράφηκαν πολλές μήτρες και λείπουν εκατοντάδες τραγούδια) είναι:
• Bουνά μου χαμηλώσετε
• Στου Παπαλάμπρου την αυλή
• Mηλίτσα
• Πλάτανος
• Kαλαματιανός
• Aγγινάρα
• Aγορούσα
• Γειτόνισσα
• Γαϊτανάκι
. Ο πλάτανος
. Γαλαξιδιώτισσα
. Ο ήλιος
. Αμερική
. Λαμπάδες
. Μαστόρικο
. Ένα καλοκαιράκι
. Θεσσαλικό
. Όσα χορτάρια έχει η γή
. Γειτόνισσα
. Κυραγιώργαινα
. Ιτιά
. Σβαρνιάρα
. Μαντζουράνα
• Στο απάνω Πύργο
• Σβαρνιάρα
• Στο πέρα μαχαλά
• Tης φυλακής τα πάθη
• Συρτό Αρβανιτοβλάχικο Ασπροποτάμου
• Νυφιάτικο Τραγούδι Ευρυτανίας
• Τα χελιδονάκια
• Βρύση μου Μαλαματένια
• Mαντικουνίτα ταγαπσί
• Aρβανιτοβλάχικο βαθύ
• Λαπάτρα Tζίτζι μάρμαρα
• Xουζάμ
Τα πιο πολλά οργανικά είναι σύνθεση του ιδίου του Νίκου Καρακώστα που είχε γράψει και άλλα τραγούδια για μεγάλα ονόματα. Το όνομα του είναι γραμμένο μόνο σε τέσσερα, δεν ξέρουμε αν έγραψε και άλλα διότι τότε οι εταιρείες δεν θεωρούσαν σημαντικό το να γράφουν το όνομα των μουσικών και των συνθετών πάνω στους δίσκους (γραμμοφώνου τότε).
• Έχω δυό λόγια να σου πω (Γεωργία Μητάκη)
• Βάζουν νερό στην καλάμια (Γεωργία Βασιλόπουλου)
• Σταμάτα Αννούλα τα βιολιά (Γιώργος Παπασιδέρης)
• Μια φορά ήμουν χελιδόνι (Λουλού Θεσσαλονικιά)
Ο Νίκος Καρακώστας πέθανε στην Αθήνα στις 27 Φεβρουαρίου του 1955 σε ηλικία 78 ετών πάνω σε ένα Αποκριάτικο Γλέντι. Στον “Έλατο” υπήρχε (μέχρι που έκλεισε) πάνω στο πάλκο μια φωτογραφία του και ένα μικρό καντηλάκι που το άναβαν στην μνήμη του.
English Translation:
There are many pre-war folk musicians who were loved by the world for their talent and their wonderful work, but none as much as the Thessalian clarinetist Nikos Karakostas. It’s been over eighty years since he sounded his legendary sole and yet they still sound fresh and unsurpassed. Greek style and color full of emotion reminds of his playing which stands out even the most musically ignorant since it does not look like any other.
Nikos Karakostas was born in Krania, Trikala between 1881 and 1885 to a Tsaroucha father and grew up in Kalampaka and Domokos. Later, when he got married, he settled in Lamia and from the age of twenty he became famous and sought after. He held the clarinet so much that every artist admired it. In 1934 he was in Athens in “Elato” and “spoiled” people. It should be noted that this was the first clarinet he was allowed to play in an Athenian shop. Until then, only drums with drums and violin were played, even in “Elato”, the clarinet was banned. It was also the first time the center put the clarinet on a daily basis. Until then, the clarinets worked only at festivals and mostly in the province. They had no passage in Athens. They preferred the violin and the santouri, which were played by many Smyrna refugees who were good musicians and well-read and had established them. The clarinet was still controversial and a bit marginal.
Nikos Karakostas and Costas Giaouzos are the musicians who gave the well-known status to the clarinet. In the meantime, at that time other craftsmen came out who maintained the glamor of the clarinet (such as Anestopoulos, Karagiannis, Margelis, Lavidas) establishing it as our national instrument.
Karakostas played for many years in “Elato” and established his sound and playing to musicians and the world. In addition to playing on hundreds of records with the most famous of the time, he has recorded dozens of solo clarinet records for traditional purposes, where he is unique. His most successful solo that has been used as a radio signal, as a music bridge to hundreds of commercials, etc. is “Lidorikiotissa” and “My mountains lower”. There is no person who has not heard of this tsamiko and the Kalamatian purpose that were recorded by Columpia on the same day on a gramophone record in 1932.
He played goals that, while recorded by other clarinets, had gone unnoticed with him and became hits. Among his most beautiful solos are: “The carousel”, “America”, “O Platanos” and the “Kalamatiano Scarf”.
The authentic Greek style of Karakostas touches all of Greece, but the Moraites and Thessalians like it more. Anyone who plays in “Karakosta style” in the Peloponnese is considered a God!
Karakostas has played in many albums of Georgia Mittaki, Pita Abatzis, George Papasideris, George Nakos, Costas Poukounas, Roza Eskenazy, Georgia Vassilopoulou, Michalis Kalergis, Christos Dimos. All his records are wax recordings but because he was a strong player with stability and isometry they sound very good. He plays alone without a violin accompanied by two lutes but these are “masterpieces”.
For about thirty years, thanks to Papasideris, Karakostas, Yaouzos, Mittakis, Anestopoulos and this whole generation, the folk song held a high position and had “overtaken” the other types of song.
The popular was still almost non-existent. And the rebetikas, who at that time were talking about prisons, chicks, davatzilikia, hashish, maggies, etc. were on the sidelines.
After this generation, a second “heavy artillery” emerged, which continued with more glamor the folk song, when in fact the discography and the radio helped a lot. This series includes: Giannis Vassilopoulos, Giorgos Koros, Lefteris Zervas, Makis Vassiliadis, Vasilis Batzis, Makis Bekos, Vasilis and Vangelis Soukas, Petro-Loukas, Grigoris and Stavros Ka . Also from singers, Stathis Kavouras, Sofia Kollitiri, Filio Pyrgaki, Tasia Verra, Takis Karnavas, Andreas Tsaousis, Dimitris Zachos, Alekos Kitsakis, Nikos Saragoudos and Kouston, Gouon Σκαφίδας. After this series, no one else made either a name or a success to continue this story. Of course, the season did not help and so the interest was lost.
So it was next for the younger elementary school singers to turn in another direction, which they could not cope with – “they were eaten by others who were smarter in the turn”.
Among the most famous organics of Nikos Karakostas that survive (because in the war many matrices were destroyed and hundreds of songs are missing) are:
• Lower my mountains
• In Papalamprou the yard
• Apple
• Plane tree
• Kalamatian
• Artichoke
• I was buying
• Neighbor
• Carousel
. The PLATANOS
. Galaxidiotissa
. The sun
. America
. Candles
. Masterpiece
. A summer
. Thessalian
. How many herbs does the earth have?
. Neighbor
. Κυραγιώργαινα
. Willow tree
. Σβαρνιαρα
. Marjoram
• In the upper Tower
• Svarniara
• In the end mahala
• The passions of prison
• Syrto Arvanitovlachiko of Aspropotamos
• Bridal Song of Evritania
• The swallows
• My Malamatenia fountain
• Madikounita tagapsi
• Arvanitovlachiko deep
• Lizzie Gigi marbles
• Xuzam
Most of the organics are composed by Nikos Karakostas himself who had written other songs for big names. His name is written only in four, we do not know if he wrote more because at that time the companies did not consider it important to write the name of the musicians and composers on the records (gramophone then).
• I have two words to tell you (Georgia Mitaki)
• They put water in the reeds (Georgia Vassilopoulou)
• Stamata Annoula the violins (George Papasideris)
• Once I was a swallow (Loulou Thessaloniki)
Nikos Karakostas died in Athens on February 27, 1955 at the age of 78 at a Carnival Party. In “Elatos” there was (until it closed) on the stage a photo of him and a small candle that was lit in his memory.
